Voskopoja me Akademinë e dikurshme, me manastire, kisha e shenjtorë, natyrën e bukur e njerëzit e pritur, do të presë për dy ditë akademikë e studiues nga i gjithë Ballkani. “Qytetërimi i Voskopojës dhe shekulli i iluminizmit në Ballkan” titullohet konferenca, e cila organizohet në 250-vjetorin e lulëzimit të këtij qyteti (1767-2017), që përfaqëson një nga pamjet më të plota të ndikimit iluminist europian në rajonin e Ballkanit. Organizator i konferencës është Seksioni i Shkencave Shoqërore dhe Albanologjike i Akademisë së Shkencave. Sipas organizatorëve, mësohet se përgatitjet e saj kanë nisur qysh në vitin 2016 dhe janë intensifikuar me krijimin e një komiteti shkencor të posaçëm, me praninë e ekspertëve të kësaj dukurie, brenda dhe jashtë akademisë. Kjo është veprimtaria më e rëndësishme shkencore e këtij institucioni për vitin 2017.
Është siguruar bashkëpunimi dhe mbështetja e shumicës së institucioneve akademike të rajonit, si Akademia e Shkencave e Greqisë, Akademia e Shkencave e Rumanisë, Akademia e Shkencave e Bullgarisë, Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës, Akademia e Shkencave dhe Arteve e Maqedonisë, përmes përfaqësimit dhe pjesë- marrjes me specialistë të njohur. Në konferencë do të marrin pjesë studiues të njohur nga universitete të Italisë e Greqisë dhe nga shumica e universiteteve të Shqipërisë. Janë parashikuar të mbahen 35 kumtesa, prej të cilave 11 nga studiues të huaj, ndarë në gjashtë seanca, përveç përshëndetjeve dhe diskutimit e konkluzioneve përmbyllëse. Gjatë konferencës do të paraqiten rezultate të kërkimeve të reja për disa dukuri të iluminizmit europian në Voskopojën e shekullit XVIII, për karakterin panballkanik të saj, për fillimet e akademizmit në Shqipëri, për çështje të kultit dhe të kulturës, për shumëgjuhësinë e gramatikave dhe të fjalorëve, për dorëshkrimet dhe tiposhkrimet që i dhanë këtij qyteti njohje ndërkombëtare, për çështje të zhvillimit dhe të rendit ekonomik; si dhe për modelin që krijoi bashkëjetesa ndëretnike, ndërfetare, ndërgjuhësore dhe ndëralfabetike, si një dukuri paraprirëse e europeizmit të sotëm
