Deri në vitet 1940, transfuzionet e gjakut shpesh nuk kryheshin në mënyrën e duhur, sepse disa nga sistemet kryesore të grupeve të gjakut, si faktori Rhesus, nuk ishin zbuluar ende.
Po kjo qasje që i ka “shpëtuar” mjekësisë për përputhjen e donatorëve me marrësit tani i përket së kaluarës, pasi testet për të gjitha llojet e karakteristikave të gjakut të një individi janë bërë të disponueshme gjerësisht.
Por gjetja e një donatori të përshtatshëm mund të jetë ende e vështirë.
Disa pacientë kanë grupe të rrallë gjaku sa vetëm një pjesë e vogël e donatorëve mund të jetë të përshtatshëm në vendin ku ata jetojnë.
Më 7 nëntor, një konsorcium studiuesish në disa institucione britanike, i koordinuar nga nhs Blood and Transplant, një autoritet shtetëror shëndetësor dhe Universiteti i Bristol, njoftuan një hap drejt zgjidhjes së këtij problemi, raporton abcnews.al.
Ata kanë transfuzuar me sukses në dy vullnetarë të shëndetshëm qelizat e kuqe të gjakut të rritura nga qelizat e dhuruara nga të tjerët. Deri më tani, qelizat e tilla të kuqe u jepeshin vetëm atyre, burimi i të cilëve ishin qelizat staminale.
Megjithatë, qelizat e përdorura për këtë eksperiment u morën nga gjaku i dhuruar nëpërmjet transfuzionit. Studiuesit vendosën në gjakun e dhuruar disa rruaza magnetike të “armatosura” me proteina që ngjiten në mënyrë specifike me qelizat në fjalë, duke i lidhur ato edhe më shumë me rruazat.
Kështu, qelizat staminale u rritën dhe u shumëzuan për 18 deri në 21 ditë, gjë që shërbeu për t’i kthyer ato në versione të reja të qelizave të kuqe të gjakut të njohura si retikulocitet.
Pas transfuzionit, retikulocitet zhvillohen shumë shpejt në qeliza të vërteta.
Kjo qasje do të rriste vlerën e grupeve të gjakut të rrallë. Për më tepër, duke qenë të sapo krijuara, qelizat e kuqe të gjakut të prodhuara në laborator pritet të zgjasin më shumë në trupin e marrësit sesa ato nga një transfuzion normal.
Hapi tjetër është të dimë se për sa kohë rezistojnë qelizat e prodhuara. Për këtë qëllim, ata janë etiketuar me një ngjyrë të veçantë që përdoret zakonisht në mjekësi për të gjurmuar elementë rreth trupit.
Nëse vërtet rezistojnë më shumë se qelizat e dhurimit konvencional, siç shpresojnë studiuesit dhe studimet paraklinike se do të ndodhë, atëherë marrësit nuk do të kenë nevojë për transfuzione kaq të shpeshta.
Kjo do të jetë një ndihmë shumë e madhe dhe pozitive.
Për momentin, pacientët me sëmundje të gjakut si sëmundja e qelizave të draprit dhe talasemia mund të kenë nevojë për transfuzion çdo katër deri në gjashtë javë. Si pasojë, disa do të kenë më shumë hekur mbi normalen, gjë që shkakton komplikime të rënda, raporton abcnews.al.
Disa të tjerë mund të krijojnë më shumë antitrupa kundër shumë grupeve të gjakut, gjë që e bën më të vështirë gjetjen e një dhuruesi që të përputhet. Nëse gjithçka shkon siç duhet, prova do të zgjasë duke përfshirë të paktën dhjetëra vullnetarë të shëndetshëm.
Por ky është vetëm fillimi.
Do të nevojiten teste më të mëdha, duke përfshirë teste për pacientët aktualë, përpara se kjo qasje e re të vihet në praktikë. Kjo do të marrë kohë, sepse zakonisht duhen nga pesë deri në 15 vite për një trajtim të ri mjekësor.
Edhe atëherë, teknika ndoshta do të ruhet për disa persona të veçantë – ata që kanë grupe jashtëzakonisht të rralla gjaku janë në krye të radhës. Nëse nuk ndodh ndonjë përparim i paparashikuar, krijimi i qelizave do të jetë tashmë një sfidë.
Prodhimi i një grupi retikulocitesh kërkon 24 litra tretësirë për të prodhuar një ose dy lugë gjelle produkt. Kostoja ende nuk dihet, por ndoshta do të jetë shumë më tepër se 145 paund që kushton aktualisht sa një transfuzion i gjakut në Britani.
Por tani për tani, dhuruesit e gjakut do të vazhdojnë të jenë të mirëpritur.
