Kryeministri Edi Rama ka reaguar sërish për marrjen e çmimit Nobel për Letërsinë nga ana e autorit austriak Peter Handke, i njohur për qëndrimin e tij anti-shqiptar dhe “adhurimin” për Sllobodan Millosheviç. Pas postimit në twiter ku Rama shkruante se kurrë nuk e kishte menduar se do t’i vinte për vjellë nga një çmim Nobel.
Duket se kryeministri Edi Rama kësaj radhe ka reaguar edhe më gjatë në një opinioni e cila është e botuar në një media të huaj. Rama shkruante se: Autori austriak është një mbështetës i gjatë i ish-liderit nacionalist serb Slobodan Milošević dhe një apologjet për fushatat e tij gjenocidale në luftërat jugosllave të viteve 1990. Përkundër shfaqjes së provave të veshura me hekur në lidhje me krimet e regjimit serb, Handke shkoi aq larg sa të ndiqte gjyqin e ish-diktatorit në Hagë – dhe, më vonë, funeralin e tij.
Opinioni i plotë i kryeministrit Rama për çmimin Nobel në letërsi:
Shije e paditur në letërsi
Vendimi i Akademisë Suedeze për dhënien e Nobmimit Nobel në Letërsi Peter Handke javën e kaluar ishte një veprim tronditës që duhet të shqetësojë botën politike aq sa botën letrare.
Autori austriak është një mbështetës i gjatë i ish-liderit nacionalist serb Slobodan Milošević dhe një apologjet për fushatat e tij gjenocidale në luftërat jugosllave të viteve 1990. Përkundër shfaqjes së provave të veshura me hekur në lidhje me krimet e regjimit serb, Handke shkoi aq larg sa të ndiqte gjyqin e ish-diktatorit në Hagë – dhe, më vonë, funeralin e tij.
Mbrojtësit e vendimit të Akademisë Suedeze kanë pretenduar se pikëpamjet e Handke duhet të mbahen të ndara nga aftësia e tij unike artistike dhe kontributet e tij në letërsi. Disa kanë argumentuar gjithashtu se qëllimi i shkrimtarit austriak ishte gjithmonë të provokonte, dhe se bindjet e tij politike të pazakonta duhet të shihen si pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të ndezur debat dhe mendim të lirë politik nga kufizimet e tepërta.
Ndarja e veprës letrare të Handke nga politika e tij do të ishte një gabim i madh. Duke pasur parasysh miratimin e tij për regjimin e Milošević-it dhe shkarkimin e tij të rastësishëm të viktimave të genocidit, spastrimit etnik dhe torturave, puna e Handke është thellësisht politike.
Shembulli më i çuditshëm i rrëfimit të gabuar të Handke është udhëtimi i shkurtër “Udhëtimi për lumenjtë: Drejtësia për Serbinë”, botuar në 1997, në të cilin ai dokumenton jetën e përditshme të serbëve vendas pas përfundimit të luftërave ballkanike të fillimit të viteve 1900.
Siç vë në dukje Handke në epilog, arsyetimi i tij nuk ishte të mblidhte “fakte të liga”, por të sigurojë një tregim që kërkon shpirtin që do të mbështesë paqen. Serbët që paraqiten në tregimin e Handke janë shpirtra të zakonshëm, me xhepa të pafajshëm dhe të pafajshëm që flenë në bodrume të pa ngrohura. Ai i përshkruan ata duke ngrënë sarma (lakër të mbushur) dhe kajmak (djathë krem) dhe duke pirë verë nga Smederevo, “ku Danubi rrjedh pa zë.” Në rrëfimin e tij, këta janë njerëz që janë plagosur thellësisht nga përçmimi i pjesës tjetër të Evropës , e cila ia ktheu shpinën.
Duke u përqëndruar në përvojat e përditshme të serbëve lokalë, Handke anashkalon tragjedinë e grupeve të tjera etnike në rajon dhe përforcon narracionin e “gabuar” serb të udhëhequr nga Milošević, ngritja e të cilit u dha fuqia nga ideja se qytetarët serbë ishin viktimat që duhej të ngriheshin në mbrojtje të lirisë dhe dinjitetit të tyre.
Handke është gjithashtu befasues i heshtur kur bëhet fjalë për rolin qendror të Serbisë në tragjedinë ballkanike të viteve 1990, përfshirë gjenocidin në Srebrenica, Bosnje dhe Hercegovinë. Ai paraqet mizoritë e kryera nga regjimi i Milošević si pretendime të bëra nga mediat perëndimore, në vend se fakte të forta të dokumentuara nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë.
Duke injoruar fakte të vështira, Handke siguron një amnisti dhe falje të nënkuptuar për përpjekjen gjenocidale të liderit serb. Ai gjithashtu është duke u përpjekur të rishkruajë historinë. Injorimi i ambicieve hegjemoniste të Serbisë dhe gjenocidit të mbështetur nga shteti i lejon atij të pikturojnë Slloveninë dhe Kroacinë si nismëtaret e shpërbërjes së Jugosllavisë dhe t’i atribuojnë meritat e paqes pas Dejtonit në Jugosllavi në Milošević.
Puna e Handke nuk mund të ndahet nga shërbimi politik që bëri udhëheqësi i ndjerë serb. Pamfletet e tij politike nuk janë letërsi – ato janë thirrje për të urrejtur që forcojnë paragjykimet.
Nuk ka dyshim se Handke duhet të lexohet, studiohet dhe diskutohet. Por ngritja e punës së tij mbi kandidatët e tjerë më të merituar për elmimin Nobel ishte një gabim i pakujdesshëm. Siç shprehet autori dhe kritiku letrar Hari Kunzru, “Ai është një shkrimtar i shkëlqyeshëm, i cili ndërton një pasqyrë të madhe me verbimin etik tronditës”.
Çimi Nobel nuk do ta bëjë Handke një shkrimtar të shkëlqyer. Në zgjedhjen e autorit austriak, Akademia Suedeze ka arritur vetëm të zvogëlojë vlerën e çmimit dhe të shndërrohet në një skandal tjetër që do të dëmtojë reputacionin e tij për dekadat e ardhshme.
/AlpeNews.al




