Të rinj të veshur me rrobe tri herë më të mëdha se trupi i tyre, me syze të rënda, telefona mobilë të shtrenjtë, këpucë si anije dhe të palidhura, të cilët tërë ditën e kalojnë nëpër stacione të trenit.
Ky është imazhi që kanë jo pak të rinj nga Ballkani (e sidomos nga viset shqiptare) te një pjesë e shoqërisë zvicerane.
Kjo kategori e të rinjve konsiderohet si prijëse në shkeljen e ligjit, duke përfshirë veçanërisht delikte të vogla siç janë vjedhje në dyqane, udhëtim me tren apo tramvaj pa biletë etj. Në mesin e racistëve zviceranë ekziston mendimi se kjo sjellje e të rinjve nga Ballkani është pasojë e gjenit të tyre të maçizimit.
Por, një hulumtim i profesorit të njohur zviceran Martin Killias, një kriminolog me prestigj ndërkombëtar, ka treguar se të rinjtë nga Bosnjë-Hercegovina, Maqedonia, Kosova dhe Serbia nuk janë per se më agresivë apo më të dhunshëm se bashkëmoshatarët e tyre zviceranë.
Me këtë studim profesori Killias, i cili ligjëron në Universitetin e St. Gallenit, rrëzon tezën e popullarizuar se tinejxherët nga Ballkani sjellin në Zvicër një «kulturë të dhunës», shkruan «SontagsZeitung». «Të rinjtë nga ish-Jugosllavia nuk e kanë agresivitetin në gjak, siç thuhet shpesh», mendon Killias. «Është migrimi, pra shpërngulja nga një vend në tjetrin, që i ngarkon familjet dhe ndikon që fëmijët dhe të rinjtë të rrëshqasin në kriminalitet».
Fëmijët e familjeve të mërguara bien ndesh me ligjin pa marrë parasysh nacionalitetin e tyre si dhe prejardhjen sociale dhe familjare. Kjo domethënë: fëmija i një zdrukthëtari nga Franca është po ashtu i rrezikuar si fëmija i një mjeku nhga Brazili.
Ndikim ka vetëm prejardhja e nënës dhe babait. Kështu fëmijët me një nënë të huaj dhe baba zviceran kanë shanse më të mira se ata me nënë zvicerane dhe një baba të huaj.
Arsyen përse të rinjtë shkelin ligjin profesori Killias e shpjegon kështu: «Të braktisësh atdheun me fëmijë dhe t’i rritësh ata në një vend të huaj është vështirë dhe shpesh ngarkesë».
Kjo, sipas tij, shihet edhe aty se prindërit e mërguar i rrahin më shpesh fëmijët e tyre. Ndërsa fëmijët që lindin pas mërgimit kryejnë më pak delikte se ata që kanë kaluar nëpër procesin e mërgimit. Rrjedhimisht, sipas profesorit Killias, Zvicra nuk ka problem me «jugosllavët», por me migracionin në përgjithësi. Për studimin e tij Killias ka anketuar 10 mijë të rinj mes 13 dhe 16 vjet në Zvicër dhe në Ballkan. (dp)
