Shqipëria dhe Greqia kanë futur në rrugën e zgjidhjes disa nga problemet e mbartura në historinë e marrëdhënieve dypalëshe dhe ja kanë besuar një procesi dinamik, zgjidhjen e kontestimit për kufirin detar dhe lëvizjes së lirë të qytetarëve me origjinë çame në Greqi.\
Bushati dhe Kotzias, kanë mundur të prodhojnë një takim substancial për çështjet mes dy vendeve dhe do të vazhdojnë përmes propozimeve konkrete në muajin Dhjetor.
Pala shqiptare ka paraqitur një paketë të plotë që nga Ligji i Luftës deri tek kufiri detar, duke pasur opsionale dhe zgjidhjen e kontestit për kufirin tokësor, ku përfshihen dy marrëveshje, ajo për kufirin tokësor ekzistues dhe çështja e piramidave në kohën e incidenteve greko-shqiptare.
Pala greke pritet të bëjë kundërpropozimet e saj në muajin Dhjetor dhe kështu të ecet përpara.
Gjëja më e rëndësishme është që palët janë angazhuar seriozisht në zgjidhjen e problemeve dhe po krijojnë një klimë besimi mes tyre.
I vetmi problem politik në këtë histori është qëndrimi i palës shqiptare për çështjen e kufirit detar. Ndërsa Greqia ka një qëndrim dhe bazohet deomos mbi Marrëveshjen e arritur me Berishën, Shqipëria ka një qëndrim zyrtar të përfaqësuar nga Ministri i Jashtëm Bushati dhe një qëndrim opozitar të përfaqësuar nga Berisha e Basha, dyshe që këmbëngul se Marrëveshja është në rregull.
Pra në këtë histori Greqia është superiore, pasi ka të unifikuar qëndrimin e saj dhe bën diversion me faktin që në Shqipëri ka dy qëndrime për këtë çështje.
Në këto kushte do të ishte e udhës që partitë politike në Shqipëri të nënshkruanin një “Memorandum” në Parlament, ku të shprehnin qëndrimin e tyre rreth kësaj çështjeje dhe t’i jepnin mbështetje qëndrimit zyrtar të qeverisë shqiptare me qëllim që të tejkalohej diversioni që pala greke mund të bëjë me qëndrimin e Berishës.
Një nisëm parlamentare për një “Memorandum” mund t’u kërkojë të gjitha palëve, nëse mbështesin ose jo qëndrimin zyrtar të qeverisë shqiptare për kufirin detar. Natyrisht që qeveria ka shumicën dhe nuk ka nevojë për vota në këtë rast, por kjo mbështetje vlen si mbështetje morale dhe për të shmangur diversionin politik.
Nëse Partia Demokratike vazhdon t’i qëndrojë besnike qëndrimit Basha-Berisha–Bakojani, për kufirin detar, ata mund ta shprehin në “Memorandum”. Ky përfundim nuk është detyrues për qeverinë, por është natyrisht një problem politik, i cili duhet të verifikohet që të mos ketë, as sot, as në të ardhmen, spekulime rreth kësaj çështjeje.
Sido që të përfundojë rregullimi i kufirit detar apo bashkë me të dhe rregullimi i kufirit tokësor me Greqinë, historia duhet të fiksojë se cili ka qenë qëndrimi i palëve në këtë konflikt .
Greqia pavarësisht problemeve të forta që ka brenda vendit, është shumë e unifikuar në qëndrimet për politikën e jashtme. E vetmja diferencë janë marrëzitë e “Agimit të Artë”, të cilat qeveria i neutralizion, dhe ato i përdorin më shumë politikanë të dështuar në Shqipëri, se sa në Greqi.
Skanimi i qëndirmeve të politikës shqiptare në këtë rast është i domosdoshëm mes të tjerash për ta lehtësuar diplomacinë shqiptare nga presioni i akuzave populiste nga një anë dhe nga qëndrime të barazvlefshme me kundërshtarin nga ana tjetër. Është dhe një provë nëse PD është gati të zgjedhë mes Shqipërisë dhe Berishës.
