Pse Rumania? Ky vend i Evropës Lindore, anëtar i BE-së dhe NATO-s, ndan mbi 600 km kufi me Ukrainën: pjesa më lindore shkon përgjatë lumit Danub derisa arrin në Detin e Zi. Kalimi kufitar i dronit ndodhi ndërsa një sulm masiv rus ishte duke u zhvilluar në anën tjetër, në territorin ukrainas.
A është ky një tjetër incident kufitar?
Autoritetet rumune po flasin për kalimin kufitar, por ndërsa më parë kishin raportuar zbulimin e mbeturinave të droneve ruse në zona të largëta ose me popullsi të pakët pa shkaktuar viktima, duke i konsideruar ato dëme anësore nga sulmet ndaj porteve ukrainase në Danub, tani, për herë të parë, një dron ka goditur një zonë me popullsi të dendur dhe përgjigja diplomatike ka qenë vendimtare, me një konsull rus të dëbuar. Shumë vëzhgues besojnë se shtytja e Moskës në këtë kufi nuk është rastësi: Rumania është një lojtar kyç në krahun lindor të NATO-s dhe Bukureshti po investon 2.5 miliardë euro për të transformuar bazën ajrore Kogalniceanu në bazën ajrore më të madhe të Aleancës në Evropë, një aset strategjik për forcimin e krahut lindor të Unionit. Një analizë nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare e përcakton këtë zonë si një “zonë gri”, që nuk mbulohet nga mekanizmat tradicionalë të parandalimit, dhe për këtë arsye bie nën pragun e Nenit 5 të NATO-s, i cili përcakton se një sulm ndaj një anëtari të vetëm të Aleancës konsiderohet një sulm ndaj të gjithë të tjerëve.
A mund ta përdorë Rumania Nenin 4 të NATO-s?
Bukureshti në fakt po shqyrton mundësinë e përdorimit të Nenit 4, i cili i lejon një shteti anëtar të kërkojë konsultime zyrtare me aleatët e tij kur beson se integriteti i tij territorial, pavarësia politike ose siguria janë të kërcënuara. Ndryshe nga Neni 5, i cili mund të hapë rrugën për një përgjigje ushtarake, Neni 4 është i natyrës konsultative: ai nuk çon automatikisht në vendosjen e trupave ose pajisjeve, por kërkon që aleatët të takohen për të vlerësuar rreziqet dhe për të kërkuar një përgjigje të përbashkët: masa diplomatike, strategjike ose parandaluese.
Pse nuk u ndalua droni para se të rrëzohej?
Sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Rumanisë, avioni pa pilot hyri në hapësirën ajrore rumune për katër minuta, një afat kohor shumë i shkurtër për ta rrëzuar atë në mënyrë të sigurt. Dy F-16 u ngritën, por nuk arritën ta rrëzonin dronin. Një oficer i lartë i ushtrisë rumune deklaroi se kishte shumë pak kohë për ta neutralizuar atë në mënyrë të sigurt. Një zyrtar ushtarak i NATO-s deklaroi se “aeroplanët ishin gati dhe të përgatitur, dhe kishin të gjitha autorizimet e nevojshme”, por “incidenti ndodhi mbi një zonë të populluar”. Dronët kundër dronëve do të ishin më efektivë: Bukureshti po përpiqet të përshpejtojë dërgesat nga NATO, përpara se të mund t’i sigurojë ato, veçanërisht përmes programit Safe të BE-së.
A po e bën bllokimi politik në Rumani krahun lindor të NATO-s më të prekshëm?
Qeveria e koalicionit pro-evropian në Bukuresht ra më 5 maj, kur parlamentarët miratuan një mocion mosbesimi ndaj kryeministrit Ilie Bolojan, të paraqitur nga socialistët dhe partia e ekstremit të djathtë e Simion. Që atëherë, vendi ka përjetuar një periudhë ngërçi dhe pasigurie: me konsultimet që kanë dështuar, Presidenti Nicusor Dan pritet të emërojë së shpejti një kryeministër “teknik”. Qeveria në largim mund të menaxhojë vetëm çështjet aktuale, por këto janë kohë që kërkojnë më shumë./Corriere della sera
