Në zemër të çdo demokracie moderne është ideja që liderët janë zgjedhur për të qeverisur. Por 2018 ka filluar pa dy qeveritë evropiane, pyetja është nëse kemi nevojë për politikanë?
Dymbëdhjetë muaj më parë, Irlanda e Veriut e gjeti veten pa një qeveri të vetën, pasi zëvendësministri Martin McGuinness u hoq pas një skeme të dështuar. Një situatë e tillë mund të duket e jashtëzakonshme, por mungesa e lidershipit politik nuk ka pasur asnjë problem në lidhje me shërbimet publike dhe njerëzit janë në gjendje të vazhdojnë të jetojnë e punojnë bizneset e tyre normalisht pa asnjë ndryshim. Dhe, ndonëse e pazakontë, pozicioni i Irlandës së Veriut nuk është aspak unik, gjë që mund të bëjë cinikët të pyesin se çfarë është pika e qeverisë, nëse mund të përballojmë me sa duket pa ta, aq lehtë.
Për shembull, Gjermania nuk ka pasur një qeveri të re të instaluar pas zgjedhjeve të saj federale të papërfunduara në fund të shtatorit. Megjithëse bisedimet për gjetjen e një zgjidhjeje nisën të dielën, mund të marrë shumë kohë para se të jenë në vend ministrat e rinj.
Në Belgjikë, një rekord për periudhën më të gjatë pa një qeveri të zgjedhur në një demokraci u vendos në 2010-11 me 589 ditë pa një qeveri.
Spanja kaloi 10 muajt e parë të vitit 2016 në një pozitë të ngjashme, një çarje që përfundoi vetëm kur socialistët e opozitës në mënyrë efektive votuan për të lejuar konservatorët të formonin një qeveri të pakicës. Nuk është e vështirë të gjesh shembuj edhe përtej Evropës.
Somalia nuk kishte asnjë qeveri për të folur për një periudhë 15-vjeçare në vitet 1990 dhe 2000, gjatë së cilës kohë u copëtuan nga militantët e klaneve, bandat pirate dhe ekstremistët islamikë.
Por, çfarë do të thotë të jesh pa një qeveri në një shtet të mirëfilltë, ku pasojat janë më pak të thella?
Në Gjermani, politika është në gjendje të rrënjoset: ministrat mund të vazhdojnë të veprojnë si “ministra veprues”, ekziston një buxhet i miratuar, qeveritë rajonale dhe lokale, të cilat janë përgjegjëse për zbatimin e politikës shumë, vazhdojnë të mbeten të paprekura. Vendi vazhdon të përfaqësohet në institucionet e Bashkimit Evropian. Megjithatë, ka të paktën tre pasoja thellësisht negative.
Së pari, pa shqyrtim të duhur parlamentar apo politik, ekziston rreziku që vendimet e padëshirueshme të “kalojnë”. Udhëheqësi i ministrit të bujqësisë, Christian Schmidt, bëri surprizë kur votoi në BE në favor të lejimit të përdorimit të vazhdueshëm të një pesticidi të diskutueshëm, në kundërshtim me marrëveshjen midis partive kryesore dhe pa mbështetjen e kancelares Angela Merkel.
Së dyti, vendi thjesht nuk është në gjendje të marrë vendime të mëdha vendore ose ndërkombëtare.
Si do të reagojë qeveria gjermane ndaj planeve ambicioze të presidentit francez Emmanuel Macron për reformën e BE-së, për shembull? Përgjigjja është që thjesht nuk e dimë dhe nuk mund ta dimë, sepse asnjë qeveri nuk është në vend për të marrë një qëndrim.
Në mënyrë të ngjashme, Gjermania nuk mund të fusë reforma të brendshme, për shembull, për të trajtuar sfidat në sektorin e kujdesit social, ose për të stimuluar ndërtimin e shtëpive.
Së treti, kjo situatë nënkupton se ministrat po reagojnë ende ndaj vendimeve të marra nga elektorati në vitin 2013, në vend që të reagojnë ndaj çështjeve të votuara më 2017.
Megjithatë, kjo situatë nuk është aq dramatike sa forma të tjera të dështimit demokratik.
Në Shtetet e Bashkuara, mbylljet e qeverisë, kur Kongresi dhe presidenti nuk arrijnë të bien dakord për financimin e operacionit, ndodhin në mënyrë periodike dhe çojnë në mbylljen e muzeve, lëshimin e pasaportave dhe vonesën e miratimit të hipotekës. Në kohë krize kombëtare, vendet gjithashtu mund të instalojnë “qeveritë e teknokratisë” siç është ajo e udhëhequr nga Mario Monti në Itali midis 2011 dhe 2013. Ekspertët u emëruan, në vend të politikanëve, për të marrë vendime pas rënies së qeverisë së Silvio Berluskonit.
Pra, cilat janë mësimet për Irlandën e Veriut?
Lajm i mirë është se nuk ka asnjë arsye për të besuar se shoqëria do të zbehet. Megjithatë, Irlanda e Veriut do të shënojë nën peshën e saj përtej kufijve të saj. Kjo është veçanërisht problematike në kohën e negociatave të Brexit, veçanërisht për nacionalistët, pasi sindikalistët kanë ndonjë ndikim në Westminster përmes marrëveshjes së tyre për të mbështetur qeverinë e Theresa May.
Për më tepër, sfidat e politikave të mëdha – cilësia e shërbimeve të NHS, mungesa e aftësive dhe rritja e dobët ekonomike thjesht nuk do të trajtohen.
Dhe vendimet mund të përfundojnë duke u rrënuar nga nëpunësit civilë, të cilët kanë qasje në 95% të buxhetit – pa shqyrtim të duhur. Ka edhe shqetësime, sepse politikanët e Stormont paguhen për një punë që ata nuk po bëjnë.
Nuk ka dyshim që Irlanda e Veriut do të mbijetojë në këtë boshllëk politik, me qeverinë lokale që po kryejnë shumë detyra dhe Westminster përgjegjës për çështjet, duke përfshirë sigurinë kombëtare, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe mbrojtjen.
Por rreziku mbetet që Westminster do të vendosë sundimin e drejtpërdrejtë nga Londra shumë kohë përpara se rekordi 589-ditësh i Belgjikës të sfidohet seriozisht. Përgatiti:AlpeNews.al
