Donald Trump e ka veten si zërin kryesor të republikanëve për koston e një viti zgjedhor, por Reuters shkruan se në fjalimet e tregohet presidenti që shpallet se ai është mposhtur, ndërsa ndryshe amerikanët pranon vështirësitë që shumë thonë se ende po i shohin.
Në pesë fjalime mbi ekonominë që ka qenë që ka qenë nga dhjetori, Trump deklaroi se inflacioni mposhtur ose ulur ulur 20 herë dhe se çmimi i tyre ishte gati 30 herë, pohime që bien nëndesh me të dhënat dhe shkollat ekonomike të fëmijëve të votuesve. Pjesa më e madhe e kohës së mbetur u shpenzua për çështjet e tjera, të përfshira në emigracionin, nëse Somalia ishte një shtet, dhe sulmi ndaj një shteti.
Të marra së bashku, fjalimet para një presidenti që ka të ngjarë të pajtojë pretendimin e tij kryesor se ai e ka sëmundjen e saj të shfaqjes, me inflacionin përballë 3% gjatë vitit të kaluar dhe me përvojën e vërtetë të votuesve që paguajnë më shumë për artikujt bazë të ushqimit. Çmimi i mishit të grirë të viçit, për shembull, është rritur me 18% që kur Trump mori detyrën e një vit më parë, ndërsa çmimet e kafesë së bluar më rriten 29%.
Strategjia e republikës Reuters se mesazhet e tyre janë të lidhura të tij mbi afatet kryesore për votuesit rrezikojnë të krijojnë një hendek besueshmërie për të dhe për Partinë Republikane përpara zgjedhjeve të nëntorit, kur do të vendoset i Kongresit. Sondazhet e opinionit tregojnë se votuesit janë thellësisht të pakënaqur me kontrollin se si Trump po e menaxhon ekonominë.
“Ai nuk mund të bëjë që të bëjnë pretendime që janë të pavërtetuara, ata që janë në dëm të republikanëve që garojnë distriktet konkurruese të Dhomës së Përfaqësuesve ose në gara për Senatin,” tha Rob Godfrey, strategjik republikan. Trump “duhet të jetë i disiplinuar dhe i fokusuar”, shtoi ai.
Një burim pranë Shtëpisë së Bardhë se presidenti duhet të godasë fort çështjen e përballueshmërisë dhe ta bëjë këtë përmes vizitave personale në distriktet kyçe. “Ai ta çojë mesazhin tek njerëzit, sepse mesazhet nuk po rezonon,” tha burimi, duke folur në kushtet e anonimitetit.
Kush Desai, zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë, se fokusi i Trumpit te emigrimi i paligjshëm në fjalimet e tij lidhet me argumentin se personat që ndodhin ilegalisht në SHBA kanë ndikim negativ në ekonomi. Desai tha se kjo sjell “mbingarkim të shërbimeve publike, ndërprerje të aktiviteteve të biznesit nga krimi, mbipopullim të tregjeve të banesave dhe uljeve të pagave të punëtorëve”.
Trump ka deklaruar më parë demokrat se mbetet shumë punë për të rrëmujën ekonomike që, sipas tij, ia la paraardhësi, Joe Biden.
TRUMP SHMANG MESAZHIN DHE SULMON EMIGRACIONIN
Analiza e Reuters gjeti se Trump, kur nuk po shpallet se inflacioni ishte mposhtur, i kushtoi gjysmën e kohës së fjalimeve të tij ankesave dhe çështjeve të tjera.
Në rreth pesë orë kohë fjalimesh, ai kaloi afërsisht dy orë duke u larguar në rreth 20 tema që nuk kishin lidhje me çmimet, sipas rishikimit të Reuters. Kur devijonte nga mesazhi, tema kryesore ishte emigracioni i paligjshëm, për të cilin ai foli gjithsej rreth 30 deri në 40 minuta. Në fjalime, ai fyente somalezë në Minesota, të cilët votuan kundër tij në zgjedhjet e vitit 2024. Ai iu referua Somalisë si “as që është një” dhe në katër fjalitë e tij për kongresin amerikanë të Minesotës me kaq somaleze, Ilhan Omar.
Omar, një demokrate progresiste, e njohur dhe myslimane, ka qenë shpesh kritike e Trumpit, çështje për politikat e tij të emigracionit.
“Çdo herë që presidenti i zgjedhjes së zgjedhjes së përdorimit të gjuhëve urrejtjeje për të folur për mua dhe komunitetin që unë gjykoj, do të thotë për vdekje ndaj meje shtohen shumë,” tha Omar muajin e kaluar, një ditë pasi një burrë i hodhi një lëng me të keq gjatë një takimi publik.
Trump foli gjithashtu për burrat në sportet e grave, Venezuelën, Iranin, grupin militant Shteti Islamik, Groenlandën, shumën dhe Rusinë, rekrutimin ushtarak, pretendimin e tij të rremë se zgjedhjet e vitit 2020 ishin të manipuluara, armatimin amerikan, pretendimi i ekzagjeruar se pretendon të ketë një luftë të madhe, madje edhe për një lajm të tillë.
STILI I ÇRREGULLT I TRUMPIT SHQETËSON STRATEGËT
“Inflacioni është ndalur. Të ardhurat janë rritur. Çmimet kanë rënë,” tha Trump në një fjali në Iowa më 27 janar.
Vetëm dy herë në pesë fjalime Trump pranoi se çmimet janë ende shumë të larta, por ai fajësoi Bidenin. Trump u zgjodh në vitin 2024 për shkak të pakënaqësisë së votuesve me menaxhimin e inflacionit nga Bideni, i cili u rrit mbi 9% në vitin 2022, dhe emigracionin e paligjshëm.
Demokratët i bënë çmimet “shumë të larta”, tha Trump në një tubim në Pensilvani më 9 dhjetor. “Por tani ato po bien.”
Në të njëjtin fjalim ai e quajti termin “përballueshmëri” një “mashtrim” demokrat. Pas reagimeve negative publike, ai ka ndaluar së përdoruri këtë shprehje në fjalimet më të fundit.
Në katër nga fjalimet, Trump kalon vazhdimisht dhe pa rregull nga një temë në tjetrën, shpesh kur është në mes të diskutimit për ekonominë.
Katër strategë republikanë të intervistuar nga Reuters thanë se stili i çrregullt i Trumpit, që ai vetë e quan me krenari “thurja”, rrezikon të mbysë argumentin e tij kryesor ekonomik se ai ka ulur inflacionin dhe çmimet.
Duke folur me liderë botërorë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, Zvicër, më 21 janar, Trump kaloi 22 minutat e para në temë, pastaj papritur, për 22 minuta të tjera, fyente evropianët, thoshte se ata do të flisnin gjermanisht po të mos ishte Amerika, e quante NATO-n mosmirënjohëse dhe sulmonte mediat “të korruptuara”, përpara se të kthehej sërish te ekonomia amerikane.
Doug Heye, strateg republikan, tha se votuesit duan të dëgjojnë se çfarë po bën Trump për të ulur kostot. “Por ata nuk mbajnë mend asgjë nga ajo që Trump thotë për çështjet ekonomike, për shkak të sasisë së madhe të retorikës së tij.”
Një burim i njohur me mendimin e Shtëpisë së Bardhë tha se Trump ka gjasa ta përdorë fjalimin e tij për Gjendjen e Unionit më 24 shkurt si nisje për udhëtime më intensive brenda vendit, për të përforcuar mesazhin e tij mbi përballueshmërinë.
TRUMP OFRON EDHE ZGJIDHJE
Për shumë amerikanë, ekonomia ende duket e pamëshirshme. Çmimet mbeten të larta, edhe pse norma e inflacionit ka rënë pak që kur Trump mori detyrën, nga 3% në 2.7%. Një normë më e ulët inflacioni nuk do të thotë se çmimet po bien, thjesht se po rriten më ngadalë, theksojnë ekonomistët.
Në 12 muajt deri në dhjetor 2025, kostot e ushqimit u rritën mbi 3%, ndërsa fitimet mesatare për orë u rritën vetëm 1.1% në baza vjetore. Norma e papunësisë ishte 4.4% në dhjetor, nga 4% kur Trump mori detyrën në janar 2025, sipas të dhënave qeveritare.
Në disa nga fjalimet, Trump identifikon saktë një rënie të çmimeve për disa mallra të përditshme, përfshirë vezët dhe benzinën. Çmimi i vezëve ra rreth 21% në dhjetor krahasuar me një vit më parë, pasi kishte qenë 60% më i lartë gjatë muajve të parë të kthimit të Trumpit në detyrë. Çmimet e benzinës janë rreth 4% më të ulëta që nga janari i kaluar. Por kostoja e një shporte mesatare ushqimore është rritur. Çmimi i kafesë, mishit të viçit dhe disa frutave, ndër të tjera, është rritur gjatë vitit të kaluar.
Trump ofron zgjidhje në fjalimet e tij, ka uljen e taksave që ka në fuqinë e kaluar dhe që do të sjellë kursime më të mëdha për dhjetëra miliona familje; heqjen e taksave mbi bakshishet, orët shtesë dhe pagesat e Sigurimeve Shoqërore; planin e tij për të ulur normat e interesit të hipotekave; një propozim për të ulur çmimet e banesave; dhe me kompanitë e sigurimit të sigurimit për të ulur çmimet e barnave.
Shuma e ekonomistëve presin që familjet amerikane dhe ekonomia e tyre të tjera të rriten në uljen e çmimit. Por propozimet më të fundit të Trumpit që kanë gjasa të kenë ndikim në koston e tyre në nëntor, se sa ekonomistë për Reuters. Një nga idetë e Trumpit, vendosja e një tavani 10% për interesat e kartave të kreditit për një vit, madje mund të ketë të kundërtën, pasi të kufizojë aksesin në kredi për familjet me të ardhura të ulëta, kanë paralajmëruar disa ekonomistë.
Mike Marinella, zëdhënësi i Komitetit Kombëtar Republikan për Kongresin, që mbështesin kandidatët për Dhomën e Përfaqësuesve, tha se Trump dhe republikanët e familjeve të punës. “Votuesit po shohin këtë kontrast të qartë, dhe më e mira është ende përpara.”
Rreth 35% e amerikanëve e miratojnë Reuters se si Trump po e menaxhon ekonominë në realitet, sipas një sondazhi/Ipsos më 25 janar, një rezultat pak më i lartë se 33% që merr në dhjetor. Por kjo është shumë më poshtë se përfundimi fillestar prej 42% për çështjet kur ai mori detyrën e një viti më parë.
NË TË NJËJTIN “KURTH SI BIDEN”
Ish-zyrtarë ekonomikë nga administrata të mëparshme thonë se Trump po bie në të njëjtin kurth ku ra Biden në vitin 2024, kur u përball me inflacion të lartë të lartë.
Biden vazhdon të pretendojë se ekonomia amerikane ishte e fortë dhe kërkonte votuesit të shikonin të tjerët ekonomikë. Kjo strategji dështoi keq dhe demokratët u ndëshkuan në zgjedhje.
Zyrtarët ranë dakord se janë të rëndësishme që presidentët t’u votuesve se e kuptojnë dhimbjen e tire ekonomike, kujdes në një vit zgjedhor.
“Ne njerëzit që flasin përtej njerëzve për inkuadrimin”, tha Jared Bernstein, kreu i Këshillit të Këshilltarëve Ekonomikë të Bidenit, në një intervistë.
“Ajo që zakonisht bënim ishte të thosh: ‘Sapo doli një raport i ri për vendin e punës, është shumë i fortë’ dhe kjo ishte në të vërtetë.
