Kryeministri Edi Rama ka reaguar pas deklaratës së fundit të presidentit të Serbisë, Aleksander Vuçiç, lidhur me lumin Ibër dhe çështjen e Kosovës, duke e zhvendosur debatin nga hidrologjia te marrëdhëniet mes dy vendeve dhe statusi i Kosovës.
Në reagim, Rama ironizon deklaratat e palës serbe, duke thënë se debati për lumin Ibër përfundoi duke kaluar nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, “Shqipëria e Madhe” dhe pretendimet historike të Serbisë. Kryeministri kundërshton kategorikisht çdo pretendim se Shqipëria ka interesa territoriale ndaj Serbisë. Rama thekson se Kosova është një shtet më vete dhe se shqiptarët e Kosovës kanë institucionet dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Po ashtu, Rama shprehet se Serbia e ka humbur Kosovën dhe se përsëritja e të kundërtës nuk ndryshon realitetin.
Postimi i plotë:
Një shkëmbim shumë interesant veror mes ministrave tanë të Jashtëm. Edhe pse prisja një përgjigje për #Ibërin, në njëfarë mënyre udhëtuam nga hidrologjia te e drejta ndërkombëtare, bëmë ndalesën e detyrueshme te “Shqipëria e Madhe”, kaluam përmes “Kosovës dhe Metohisë” dhe në fund mbërritëm te muzeu i njohur i ankthit historik serb.
Ekziston një pjesë e veçantë e folklorit politik në Beograd, e cila duket se është imune ndaj kohës: sa herë që Shqipëria flet për #Kosovën, “Shqipëria e Madhe” duhet të thirret menjëherë, sikur përsëritja e saj një ditë mund ta shndërrojë një fantazmë të vjetër në një argument relevant.
Nuk do të ndodhë.
Shqipëria nuk ka absolutisht asnjë pretendim ndaj territorit serb dhe nuk ka nevojë të shpikë një të tillë. As nuk kemi nevojë për një “Shqipëri të Madhe” për të qëndruar në krah të Kosovës. Kosova është një shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kjo: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Ne do të qëndrojmë gjithmonë në mbështetje të kësaj të drejte.
Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e ka humbur mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por fatkeqësisht hartat janë më pak tolerante. Territori i Republikës së #Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore që ndodhen brenda tij nuk janë burime të Republikës së Serbisë. Miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë këtë, përfshirë edhe kur ulemi së bashku në tryezat evropiane.
Ndaj, le të kthehemi te lumi. Çështja fillestare mbetet pikërisht aty ku e la Shqipëria: #Ibëri është një sistem ujor ndërkufitar. Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo që nuk mund të pretendojë në mënyrë të arsyeshme është se pasojat e mundshme për një shtet tjetër ndalojnë në mënyrë magjike në kufirin serb. Pikërisht për këtë, në fund të fundit, ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave. Lumenjtë kanë këtë zakon të bezdisshëm: ndjekin gjeografinë dhe jo argumentet diplomatike.
Është përmendur gjithashtu edhe situata e komunitetit serb në Kosovë. Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona, gjuha, trashëgimia e tyre kulturore dhe fetare duhet të mbrohen. Shqipëria nuk ka pasur kurrë ndonjë vështirësi ta thotë këtë, sepse kjo është thjesht ajo që një shtet demokratik u detyrohet qytetarëve të tij. Dhe këtu arrijmë ndoshta te manovra më zbavitëse akrobatike e këtij shkëmbimi: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërsa në të njëjtën deklaratë i referohesh territorit të një shteti tjetër sovran sikur ai të ishte ende territor serb. Është një rreth mjaft i vështirë për t’u mbyllur.
Ndoshta kjo funksionon brenda flluskës politike në Serbi. Jashtë saj, gjeometria bëhet më pak tolerante. Dhe po, nuk mund të isha më shumë dakord se e ardhmja e rajonit tonë duhet të jetë një e ardhme ku kufijtë gradualisht humbasin fuqinë për të na ndarë. Absolutisht. Por ekziston një parakusht i vogël përpara se kufijtë të bëhen më pak të rëndësishëm: të pranojmë ata që tashmë ekzistojnë. Gjenialiteti i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga etja për territore.
Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës. Shqipëria do të qëndrojë në krah të tyre dhe të Republikës së tyre, sepse ndajmë historinë, gjuhën, familjet dhe një të ardhme të përbashkët, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet legjitim evropian dhe një pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë.
Nuk ka asgjë të fshehtë në këtë qëndrim. Nuk ka pasur kurrë. As harta sekrete. As kufij të fshehur. Asnjë “e Madhe” çfarëdo lloj gjëje nuk është e nevojshme.
Prandaj, qëndrimi i Shqipërisë do të mbetet saktësisht i njëjtë, si në publik, ashtu edhe në privat: ne respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës – përfshirë, pa diskutim, edhe Serbinë. Por fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’u kërkosh të gjithë fqinjëve të Serbisë që të zhvendosen përgjithmonë brenda versionit serb të historisë. Ballkani ka paguar tashmë shumë shtrenjtë, me gjak dhe me kohë të humbur, për këtë lloj përshtatjeje.
Ndërkohë, #Ibëri, i lumturisht i pavetëdijshëm për gjithë hartografinë tonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit.
