Shumë vite pas rënies së diktaturës komuniste, Shqipëria po fillon të zbulojë dëshmi të mijëra njerëzve të ekzekutuar nga regjimi i mëparshëm. Më shumë se 30 vjet pas vdekjes së tij, vendi po fillon të pajtohet me trashëgiminë e tmerrshme të lënë nga diktatura komuniste e Enver Hoxhës. Ishin njerëz të zakonshëm që filluan të kërkonin të vërtetën për varrezat masive dhe policinë sekrete që karakterizonin ato kohë. “Ju lutem, mos më pyesni sa e vështirë ishte kjo, unë nuk mund të filloj të ju tregoj sa e vështirë ishte, ne vetëm po gërmojmë kocka dhe kafka, duke u përpjekur t’i copëtojmë gjërat, ishte shumë e zymtë”. Kështu thotë inxhinieri i kimisë në pension, Nikolin Kurti, 68 vjeç, i cili na çoi në periferi të kryeqytetit shqiptar, Tiranës, dhe pastaj në malin Dajti. Ishte këtu, tani e mbushur me shkurre dhe gëmushë, që ai kishte gërmuar një varr masiv në vitin 2010, duke zbuluar mbetjet e 14 njerëzve.
Enver Hoxha ishte një nga regjimet më brutale dhe paranojake të regjimeve komuniste. Rreth 200,000 njerëz kaluan nëpër kampet e punës që u modeluan në Gulagun e Stalinit. Më shumë se 6,000 u zhdukën. Tani mijëra të afërm dhe shokë të tyre duan të dinë se çfarë u ndodhi atyre. Pothuajse të gjithë njerëzit e zhdukur besohet të jenë ekzekutuar ose kanë vdekur nga neglizhimi ose tortura në kampe. Shumë prej tyre ishin të burgosur politikë, të dyshuar për kundërshtim ndaj regjimit.
Kohët e fundit, qeveria Socialiste e Shqipërisë ka hyrë në negociata për mundësinë e gjetjes dhe ndoshta hapjen e varreve masive. Disa varre masive ka të ngjarë të ndodhen afër kampeve të punës, duke përfshirë edhe burgun veçanërisht të njohur Spac në Shqipërinë e veriut.
Ambasadori Bernd Borchardt, kreu i pranisë në Shqipëri për ‘Organizatën për Siguri dhe Bashkëpunim’ në Evropë, përshëndeti hapjen e dosjeve, duke shtuar: “Njohuria është baza për liberalizimin e narrativës, për rindërtimin e kujtesës së një kombi. “Ajo luajti një rol të rëndësishëm në Gjermani, ku fatkeqësisht dosjet u kapën nga shoqëria civile në një fazë të hershme. Këtu duhej shumë më tepër, por tani qeveria dhe parlamenti kanë vendosur të hapin këto dosje”. Nikolin Kurti kërkoi që testet e ADN-së të bëheshin për mbetjet që ai ishte i bindur i takonte.
Përgatiti: AlpeNews.al
