Nga Laurent Levy, The Hill
Rekomandimi i Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve për kombinimin dhe miratimin e dozave përforcuesve hap rrugën për zgjerimin e mëtejshëm të vaksinave mRNA, të cilat kanë revolucionarizuar reagimin tonë ndaj COVID-19.
Ndërsa vaksina e parë u zhvillua më pak se një vit pas fillimit të pandemisë, teknologjia që u përdor për prodhimin e saj ishte në zhvillim për dekada të tëra. Urgjenca e pandemisë bëri që rregullatorët të lehtësojnë rregullat dhe të lejojnë një bashkëpunim më të madh për të përshpejtuar prodhimin e vaksinave në treg. Ne mund të zbatojmë të njëjtat parime për të përmirësuar dhe forcuar procesin e inovacionit për teknologjitë e reja për të luftuar sëmundjet e zemrës, Alzheimerin, kancerin dhe sëmundje të tjera.
Duke reflektuar mbi shpikjen e tij revolucionare të automobilave, Henry Ford tha : “Nëse do t’i kisha pyetur njerëzit se çfarë donin, ata do të kishin thënë kuajt më të shpejtë”. Industria farmaceutike ka bërë përparim të jashtëzakonshëm në dekadat e fundit, por modeli i saj është të prodhojë kuaj gjithnjë e më të shpejtë – risi në rritje dhe jo shkatërrues.
Në vend që t’u kërkohet shkencëtarëve dhe studiuesve t’u përgjigjen pyetjeve të përcaktuara, përparimi i ardhshëm revolucionar fillon me dhënien e lirisë për të bërë pyetje të ndryshme dhe më pas t’i ndjekë ato pyetje kudo që të çojnë. Elon Musk, njeriu që qëndron pas makinave elektrike të Teslës dhe raketave të SpaceX, mbështetet shumë në reagimet negative për të udhëhequr procesin e zhvillimit të produktit të tij. Në mënyrë jokonvencionale për një CEO, ai ndjek ato që ai i referohet si “parimet e para”, ose faktet dhe të vërtetat në vend të krahasimeve me markat ose produktet e tjera.
Musk nuk ka frikë të guxojë dhe të ripërcaktojë atë që është e mundur. Ju mund të kujtoni premtimin e tij për të riparuar sistemin energjetik të Australisë Jugore me baterinë më të madhe në botë në 100 ditë ose ta sigurojë atë pa pagesë. Ai e dorëzoi atë përpara afatit. Ne duhet të krijojmë mjedise të përshtatshme. Kjo është mënyra se si të stimulohet inovacioni rreth ideve që aktualisht qëndrojnë pak përtej horizontit të të kuptuarit tonë.
Vetëm shikoni se çfarë ka arritur Suedia. Me financim nga Këshilli Suedez i Kërkimeve, Laboratori për Mjekësinë e Infeksioneve Molekulare në Suedi në Universitetin Umeå ofron grante kërkimore deri në nëntë vite për “kërkime të udhëhequra nga kurioziteti”. Kjo qasje tërhoqi Emmanuelle Charpentier në laborator në vitin 2008, ku ajo bëri zbulime me sekuencën e ADN-së CRISPR/Cas9 që i dha asaj çmimin Nobel në Kimi dhe po revolucionarizojnë shkencën.
Fakti është se sistemi ynë i kujdesit shëndetësor ka pengesa të shumta që e bëjnë të vështirë për studiuesit akademikë, firmat bioteknike, kompanitë e mëdha farmaceutike dhe agjencitë qeveritare të bashkëpunojnë për ide të reja. Miratimi i një ilaçi të ri përmes procesit të miratimit zgjat mesatarisht mbi një dekadë . Përgjigja urgjente ndaj COVID-19 e zvogëloi atë afat kohor në rreth një vit. Gjatë gjithë procesit, këto grupe folën hapur dhe kompresuan afatet kohore. Proceset rregullatorë u përshpejtuan, provat klinike u zhvilluan shpejt dhe prodhimi masiv filloi edhe kur vaksinat ishin ende duke u testuar.
Pas përfundimit të pandemisë, tendenca e natyrshme do të jetë kthimi në status quo, mënyra para COVID-it, mënyra se si funksionon ekosistemi. Por pse të mos merrni fleksibilitetin dhe racionalizimin e nevojshëm nga urgjenca e COVID-19 dhe ta zbatoni atë në kërkimin e trajtimeve për sëmundje të tjera që janë problem i madh për shoqërinë?
Një nga arsyet kryesore që ne kemi vaksina kundër COVID-19 është sepse teknologjia mRNA është zhvilluar tashmë. Por biokimistja me origjinë hungareze Katalin Karikó kaloi vite pa sukses duke kërkuar grante dhe financime për kërkimin e saj. Ajo kreu eksperimente të suksesshme dhe fitoi mbështetjen e kolegëve dhe kjo çoi në krijimin e Moderna.
Jo shumë novatorë kanë këmbënguljen si Karikó. Dhe ndërsa miliarda dollarë shpenzohen çdo vit në provat klinike, ky hulumtim tregon krijimin e terapive të reja. Pra, për të përmbushur detyrën në dukje të pamundur të zhvillimit të një vaksine për një virus për të cilin bota kishte mësuar vetëm brenda një viti, u deshën jo vetëm novatorët, por edhe një proces i riorganizuar dhe efikas.
Përgjigja e jashtëzakonshme ndaj COVID-19 ka treguar potencialin e zgjuarsisë njerëzore për të luftuar sëmundjet dhe për të përmirësuar jetën.
Nëse mund t’i zbatojmë mësimet e nxjerra përgjatë një viti e gjysmë- duke bërë pyetje të ndryshme dhe duke u dhënë shkencëtarëve dhe studiuesve lirinë për t’i ndjekur ato, ne mund të hyjmë në një epokë të re të artë të mjekësisë dhe të shpëtojmë miliona persona.
