Irlanda Veriore mezi sa u shfaq në fushatën e referendumit të vitit të kaluar për Brexit, në të cilën britanikët ishin më të interesuar në çështjet e migracionit dhe të parave. E ardhmja e kufirit prej 500 km që ndan veriun nga Republika e Irlandës dhe që së shpejti do të ndajë Mbretërinë e Bashkuar nga Bashkimi Evropian, është bërë një nga çështjet më të komplikuara të bisedimeve të daljes.
Kufiri është një problem i madh ndër “vijat e kuqe” të parashtruara nga Theresa May. Pas largimit nga BE, Britania dëshiron të bëjë marrëveshjet e veta tregtare me pjesën tjetër të botës, që do të thotë të largohet nga bashkimi doganor i BE. Dhe, ashtu si Irlanda, dëshiron të ruajë kufirin e hapur dhe të padukshëm sipas Marrëveshjes të së Premtës së Mirë të vitit 1998, duke i dhënë fund tre dekadave të dhunës.
Kjo paraqet një problem: vendosja e një regjimi të ndryshëm doganor me BE do të thotë imponimi i kontrolleve doganore, gjë që nënkupton se kufiri nuk mund të jetë një çështje aq e lehtë sa është sot. Irlanda, e mbështetur nga BE, ka kërcënuar të bllokojë çdo rezultat që përfshin një kufi më të vështirë, duke ngritur rrezikun që Britania të mund të përfundojë pa asnjë marrëveshje.
Mënyra më e mirë për të dalë nga kjo rrëmujë do të ishte rishikimi i vijës së kuqe mbi doganat. Do të ishte në interesin e Britanisë të qëndronte në një bashkim doganor me BE pavarësisht nga çështja irlandeze. Britania bën gjysmën e tregtisë së saj në mallra me Evropën. Kontrollet doganore do të shkaktonin vonesa dhe male të burokracisë. Heqja dorë nga aftësia për të nënshkruar marrëveshje tregtare me vendet e tjera do të ishte e dhimbshme. Por premtimi i saj është i mbivlerësuar.
Një marrëveshje le të themi, me Amerikën, do të nënkuptonte imponimin e standardeve amerikane ndërsa publiku sapo ka votuar për të “marrë kontrollin”. Në një bashkim doganor me Evropën, Britania do të vazhdojë të gëzojë marrëveshje tregtare me 60 vendet ku BE tashmë ka marrëveshje.
Mbështetësit e Brexit nuk duan të dëgjojnë asgjë mbi këto fakte. Për ata, braktisja e vijës së kuqe, angazhimi për një kufi të padukshëm, do të ishte më keq. Kjo gjë do t’i bënte të dyja palët më të varfëra. Por më seriozisht, kjo do të thyente kushtet e Marrëveshjes së Premtes së Mirë, e cila i dha fund një konflikti në të cilin 3,600 njerëz u vranë dhe vendosën ishullin e Irlandës në një udhëtim të gjatë drejt paqes.
Në vend që të zgjedhë midis linjave të kuqe, Britania duket e gatshme t’i turbullojë ato. Ajo thuhet se sugjeroi që Irlanda e Veriut t’i jepen kompetenca të reja duke e lejuar atë të ndjekë të njëjtin regjim rregullator si BE në fusha të tilla si bujqësia dhe energjia, ku ka më shumë tregti ndërkufitare. Shpresa është se kjo do të lejojë që kufiri irlandez të mbetet mjaft i padukshëm, edhe pse Britania do të ndiqte një regjim doganor të vetin.
Jep dhe merr
Një plan i tillë do të kërkonte që të gjitha palët të bënin kompromis. Edhe me rregullat e harmonizuara për bujqësinë, kufiri ndoshta do të duhej të ishte më i vështirë se sa dëshiron Irlanda. Vende të tjera të BE-së do të duhej të pranonin një kufi në të cilin do të ishte relativisht e lehtë për të kontrabanduar mallrat pa tatime. Në një pjesë të botës që ka një histori të krimit të organizuar, kjo nuk është një rrezik i vogël.
Ndoshta kompromisi më i madh do të ishte i nevojshëm nga sindikalistët e Irlandës së Veriut, të cilët i rezistojnë çdo përpjekjeje për të ndarë krahinën nga kontinenti britanik. Irlanda e Veriut së shpejti mund të jetë më afër në terma rregullatorë me Republikën Irlandeze se sa me Britaninë. Nuk ka nevojë për shumë imagjinatë për të parë se ku mund të çojë përfundimisht ky precedent.
Këmbëngulja mund të jetë e mjaftueshme për të arritur Britaninë deri në raundin tjetër të bisedimeve për Brexit. Por mbajtja e të gjitha palëve të kënaqur me detajet e marrëveshjes përfundimtare nuk do të jetë e lehtë. Rasti në fjalë tregon se si Brexit do të kërkojë që Britania të bëjë zgjedhje të dhimbshme – dhe t’i imponojë ata në aleatët e saj më të ngushtë. Në vitin e ardhshëm do të ketë shumë më tepër të këtij lloji./The Economist –Lexo.al/
