Presidenti serb praktikisht përjashton që Serbia do ta njohë Kosovën pas rifillimit të dialogut, brenda kufijve ekzistues
Adelheid Wölfl
Serbia ka negociuar me BE që nga viti 2014. Mbi të gjitha, Aleksandar Vucic siguroi një politikë të rreptë buxhetore. Por reformat e nevojshme për sundimin e ligjit, munguan. Serbia po kthehet gjithnjë e më shumë në Hungari.
STANDARD: Sapo jeni pajtuar me Kryeministrat e Maqedonisë së Veriut dhe të Shqipërisë për të krijuar një lloj mini-Shengen. Pra, ju doni një bashkim doganor – dhe kur duhet të hyjë në fuqi?
Vuçiq: Nuk mund të flitet më vetëm për lodhjen nga zgjerimi, në shtetet e BE-së, por tani bëhet fjalë për të shmangur pranimin e shteteve të reja në të ardhmen e parashikueshme. Prandaj, ne tani duhet të kujdesemi për veten dhe të përqendrohemi në arritjen e katër lirive këtu – lëvizja e lirë e mallrave, kapitalit, njerëzve dhe shërbimeve. Aktualisht kemi nevojë për pasaportat tona kur udhëtojmë në Tiranë ose Shkodër. Deri në fund të vitit do të kemi arritur njw marrwveshje, që mund të udhëtojmë vetëm me kartën e identitetit.
STANDARD: Unë udhëtoj në rajon me kartën e identitetit, kjo tashmë funksionon.
Vuçiq: Po, nëse udhëtoni nga Bosnje-Hercegovina në Serbi.
STANDARD: Edhe nëse udhëtoj në Maqedoninë e Veriut dhe në Shqipëri.
Vuçiq: Po, por jo kur udhëtoni nga Serbia në Shqipëri (nuk ka kufi midis Serbisë dhe Shqipërisë sepse Kosova është në mes, shënimi i redaktorit). Qëllimi ynë përfundimtar është që të mos ketë më kontrolle kufitare. Por kjo nuk do të jetë e lehtë për t’u arritur. Në të njëjtën kohë, ne kemi nevojë për të hequr barrierat dhe pengesat në transportin e mallrave në kufij, pasi kjo do të na lejojë të kursejmë më shumë se shtatë përqind të kostove të operimit. Dhe ne po punojmë për të siguruar që lejet e punës të lëshuara në Shqipëri do të jenë të vlefshme edhe këtu në Serbi.
STANDARD: Kur mund të zbatohet një bashkim doganor?
Vuçiq: Deri në fund të vitit 2022 mund të ishte realist.
STANDARD: Cilat janë kushtet për rinisjen e dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë?
Vuçiç: Ekziston vetëm një kusht. Duhet të marrësh tarifat 100 përqind, dhe pastaj duhet të diskutojmë të gjitha çështjet pa parakushte. Por nëse dikush thotë përpara një dialogu të mundshëm, ne nuk po diskutojmë territore, nuk po diskutojmë për statusin autonome për Veriun, çfarë duhet të diskutojmë fare? Në këto rrethana, nuk ka negociata.
STANDARD: Albin Kurti, kryeministri i ri i mundshëm në Kosovë, ka të ngjarë të heqë tarifat, por ai dëshiron që Serbia të njohë targat e Kosovës. Mund ta imagjinoni?
Vuçiq: Kurti nuk i lexon marrëveshjet. Tashmë ka një marrëveshje për targat, sipas së cilës veturat me numër kosovar ngjisin një etiketë në targën dhe anasjelltas. Por nëse Kurti dëshiron të rirregulloj diçka, le të shohim se çfarë mund të bëjmë. E dini, ata kurrë nuk kanë qenë shtet dhe ata janë të irrituar, kështu që ata flasin për marrëzira.
STANDARD: A do ta njohësh ndonjëherë Kosovën si një anëtar të barabartë të bashkësisë ndërkombëtare si shtet?
Vuçiq: Kjo është një pyetje e vështirë për ne. Por ne duam të shohim se çfarë thonë ata (domethënë negociatorët kosovarë) dhe pse ata thonë diçka. Sigurisht që ne gjithashtu duam të dëgjojmë se çfarë ka të thotë BE-ja. Deri më tani, BE nuk ka bërë asnjë parakusht për Serbinë. Por kemi dëgjuar nga amerikanët, se kjo mund të ketë ndryshuar, por ne duam ta dëgjojmë atë nga partnerët tanë evropianë.
Unë nuk mund ta përjashtoj BE-në që kërkon njohje, por deri më tani nuk e kanë. Ideja e tyre ishte një model si Traktati Themelor gjermano-gjerman – pa njohje zyrtare nga Serbia. Kjo sigurisht që do të ishte shumë më e lehtë për Serbinë.
STANDARD: Nëse bëhet fjalë për njohjen e Kosovës nga Serbia, a do të bëhej kjo brenda kufijve ekzistues? Apo e përjashton atë?
Vuçiq: Unë mund t’ju them se e përjashtoj pothuajse plotësisht atë.
STANDARD: A do të thotë kjo se kjo do të bëhej vetëm nëse do të ketë një ndryshim të kufirit ose një shkëmbim tokash?
Vuçiq: Unë nuk e di se çfarë do të ndodhë. Sepse nuk ka shumë të ngjarë që ne do ta njohim Kosovën. Nuk mendoj se do të ndodhë. Por ne nuk mund t’i mbyllim portat për dialog. Të dy palët duhet të humbasin për një situatë të favorshme. Nuk mund të jetë që (kuptimi i ekipit kosovar negociues, shënimi i redaktorit) të marrë gjithçka, njohje, territoret dhe popullin tonë. Farë marrim? Një anëtarësim i mundshëm në BE në dhjetë vjet? Dhe kush na garanton? A do të jetë një garanci e tillë siç rrëfehet për Maqedoninë e Veriut?
