Viti 2025 nuk ka mbërritur ende në gjysmën e tij, por Kina është fituesja absolute deri tani. Me një ritëm të rregullt dhe të pandalshëm, Donald Trump po i dhuron Pekinit një sërë përfitimesh të mëdha. Adhurimi i tij për Xi Jinping, që duket se rritet sa herë që ky i fundit tregon qëndrueshmëri dhe autoritet, e bën të duket sikur Trump dëshiron që Kina të vazhdojë të fitojë.
Në një klimë politike amerikane gjithnjë e më armiqësore ndaj Kinës, Trump është ndoshta e vetmja “dallëndyshe” që i flet ndryshe Pekinit. Por, zëri i tij është i vetmi që ka vërtet peshë.
Respekti i Trump-it për Kinën është i pazakontë. Zbigniew Brzezinski dikur e akuzoi Henry Kissingerin për një “magjepsje të dukshme me armiqtë dhe një mospërfillje për miqtë”. Këtë e kanë ndjerë edhe aleatët indo-paqësorë të Amerikës, të cilët janë ndeshur me indiferencën apo armiqësinë e Trump-it.
Që nga fundi i viteve 1980, fiksimi i Trump nuk ka qenë Bashkimi Sovjetik, por Japonia. Edhe tani, kur rrallëherë fajëson Kinën, ai e drejton gishtin drejt korporatave amerikane. Nëse do të ishte në vend të Kinës, edhe ai do ta “hante Amerikën për mëngjes”.
Efektet gjeopolitike të një mandati të dytë të Trump-it janë të jashtëzakonshme. Gjatë dy dekadave të fundit, administratat amerikane kanë përkrahur vendet fqinje të Kinës për të balancuar ndikimin e saj. Trump po e zhbën këtë përpjekje me shpejtësi të frikshme. Rasti më befasues është India. Kryeministri indian Narendra Modi ka treguar përulësi ndaj Trump-it, por pa dobi. Javën e kaluar, Trump paralajmëroi tarifa 25% ndaj Indisë dhe e akuzoi për financim të luftës së Rusisë përmes blerjes së naftës. Madje, mund të pasojnë edhe tarifa “sekondare” 100% ndaj Indisë.
Për më shumë se 25 vjet, ndihma për një Indi të fortë ka qenë një nga strategjitë më të rëndësishme amerikane kundër Kinës. Por Trump po e vë në dyshim këtë qasje. Ai pretendoi (sipas Indisë, padrejtësisht) se kishte ndalur një luftë mes Indisë dhe Pakistanit në maj.
Ndërkohë, po afrohet me Pakistanin: në të njëjtën ditë kur ftoi Modi-n në Washington, Trump darkoi privatisht me shefin e ushtrisë pakistaneze, Asim Munir (një veprim i pazakontë për presidentët amerikanë). Modi refuzoi me mirësjellje ftesën. Tani, Trump e tall Indinë duke thënë se ka një “ekonomi të vdekur” dhe se një ditë mund të detyrohet të importojë naftë nga Pakistani. Kështu humben miqtë dhe dëmtohet ndikimi.
Edhe Tajvani ka arsye të shqetësohet po aq sa India. Trump ka vendosur tarifa 20% ndaj qendrës më të madhe të prodhimit të çipave në botë dhe e ka akuzuar atë për përfitime në kurriz të Amerikës. Javën e kaluar, ai refuzoi t’i lejojë presidentes së Tajvanit, Lai Ching-te, një ndalesë tranziti në Nju Jork, nga frika se mos zemërohej Kina.
Strategjia e Kissinger-it për paqartësi strategjike për Tajvanin (ideja se Kina nuk mund të ishte e sigurt nëse SHBA-të do të ndërhynin apo jo) është zëvendësuar me miopi taktike. Trump mund të sakrifikojë sigurinë e Tajvanit për të marrë lëshime tregtare nga Kina.
A ka ndonjë strategji gjeopolitike në “çmendurinë” e Trump-it? Vetëm në mënyrë primitive: ai respekton zonën e ndikimit të Kinës dhe kërkon që Kina të respektojë atë të Amerikës. Çdo “grabitar i madh” duhet të ketë territorin e vet. Trump ende dëshiron Groenlandën dhe ëndërron për Kanalin e Panamasë, sepse sheh Kinën duke u zgjeruar në Arktik dhe në hemisferën perëndimore.
Por nuk i intereson shumë fqinjësia e Kinës. Kur presidenti i Filipineve, Ferdinand Marcos Jr, i tha së fundmi se Kina po “ndryshon në mënyrë të njëanshme rendin botëror”, Trump e injoroi: “Po shkojmë shumë mirë me Kinën,” u përgjigj ai.
Xi Jinping ka arsye të panumërta për të qenë mirënjohës ndaj Trump-it. Dy prej tyre janë me rëndësi globale. Së pari, Trump po ia dorëzon Pekinit rolin udhëheqës në “lojën e madhe” në jugun global. Shkatërrimi i USAID-it dhe lufta tregtare me vendet më të varfra të Afrikës dhe Amerikës Latine po i afron ato kontinente më shumë me Kinën.
Së dyti, siç ka shkruar Adam Tooze, Trump po ia lehtëson Kinës fitoren në garën industriale për energjinë e pastër. Ai gjithashtu po zbut kufizimet e Biden-it për aksesin e Kinës ndaj teknologjive të avancuara për çipa. Vitin e kaluar, Kina shtoi më shumë kapacitete energjie të rinovueshme sesa gjithë pjesa tjetër e botës së bashku. Që nga janari, Trump ka hequr subvencionet për energjinë e gjelbër në SHBA dhe ka rikthyer slogane si “shpo, shpo, shpoje” për prodhimin e karburanteve fosile si shtyllë të presidencës së tij. Kjo nostalgji për karbonin është dhurata më e madhe për Kinën. E ardhmja e botës po shkruhet në Kinë. Trump është bashkëautor i saj, pa e kuptuar./Financial Times
